Cùng quẫn và bị vây; giữ lấy chí và bớt lời. Từ khoá của quẻ: Khốn khó.
Đầm ở trên, Nước ở dưới: nước đã rút khỏi đầm, đầm cạn trơ đáy.
Khốn nghĩa là cùng khốn, là bị vây hãm. Nước đã chảy hết khỏi đầm — nguồn lực cạn, chỗ dựa mất, đi đâu cũng vướng. Đây là một trong những quẻ nặng nhất, nhưng lời dạy của nó lại rất rõ ràng và đầy khí chất: người quân tử ở thời Khốn thì liều thân để đạt chí của mình. Nghĩa là hoàn cảnh có thể lấy đi mọi thứ trừ cái chí và tư cách. Quẻ cũng đưa ra một lời khuyên rất thực tế: có lời nói ra cũng không ai tin. Ở thời khốn, càng thanh minh càng bị nghi; tốt nhất là bớt nói và để việc làm nói thay. Điều nguy hiểm nhất của Khốn không phải sự thiếu thốn mà là sự đánh mất mình — vì túng mà làm liều, vì bí mà nhận điều kiện tồi, vì nhục mà oán hận. Giữ được mình qua giai đoạn này thì về sau mở ra rất rộng.
Đang ở chỗ cùng quẫn. Khốn nói hanh thông, giữ chính, người lớn thì tốt, không lỗi; có lời nói mà không ai tin. Nghĩa là nói gì lúc này cũng không có trọng lượng, nên đừng phí sức biện bạch. Đây là lúc chịu đựng và giữ mình. Thời cơ chưa tới, nhưng quẻ khẳng định vẫn hanh thông cho người giữ được chính — tức là qua được chặng này thì mở ra.
Quan hệ đang bế tắc và mệt mỏi, hoặc mình đang cô đơn trong lúc khó khăn. Giải thích nhiều lúc này thường không có tác dụng. Hãy bớt lời, giữ cách cư xử đàng hoàng, và chờ. Tránh tìm một chỗ dựa tình cảm vội vàng chỉ vì đang yếu — quyết định ở lúc khốn thường là quyết định phải trả giá lâu.
Cả nhà đang trong giai đoạn khó và dễ trách móc nhau. Điều giữ được gia đình lúc này là không đổ lỗi và không giấu nhau tình hình thật. Hãy cùng thống nhất một kế hoạch cầm cự đơn giản. Nếu có thể nhờ họ hàng giúp, đừng vì sĩ diện mà im lặng.
Công việc bí bách: mất việc, bị o ép, hoặc làm mãi không có lối ra. Đây không phải lúc thanh minh hay đối đầu. Hãy giữ tư cách nghề nghiệp, làm tròn phần còn lại, và âm thầm tìm hướng khác. Tránh nhận những đề nghị bất lợi chỉ vì đang cần — ở quẻ này, người ta hay ký những thứ về sau rất khó gỡ.
Cạn nguồn lực: hết tiền mặt, hết đơn hàng, hết chỗ vay. Hãy xếp theo thứ tự việc phải trả và thương lượng giãn nợ một cách trung thực. Giữ chữ tín là tài sản duy nhất còn lại. Tránh mọi lời hứa không chắc thực hiện được, vì ở quẻ này nói mà không làm được thì mất nốt phần uy tín. Cắt đến mức tối thiểu và chờ cho qua đáy.
Khó nhận được sự giúp đỡ và lời mình nói không được tin. Đừng oán trách. Hãy giữ liên lạc ở mức tử tế và chứng minh bằng việc làm nhỏ thay vì bằng lời. Hào năm nói bị cắt mũi chặt chân, khốn ở chỗ áo đỏ, dần dần sẽ có niềm vui — sự giúp đỡ đến chậm nhưng sẽ đến. Nhớ ai đã ở lại với mình lúc này, đó là đối tác thật.
Tiền bạc cạn, nợ nần, thu không đủ chi. Ưu tiên là cầm cự và giữ uy tín tín dụng: thương lượng gia hạn, giữ liên lạc với chủ nợ, cắt tới mức tối thiểu. Tuyệt đối tránh vay nặng lãi và tránh những cơ hội hứa gỡ nhanh — đó chính là cái bẫy mà quẻ này cảnh báo. Đừng để cái khó tạm thời thành cái hỏng lâu dài.
Học mãi không vào, thi không đạt, cố gắng không được ghi nhận. Đây là giai đoạn cần giữ cho được thói quen tối thiểu thay vì đặt mục tiêu cao. Mỗi ngày học một ít cũng được, miễn đừng dừng hẳn. Hãy tìm người để chia sẻ áp lực. Với thi cử, hạ kỳ vọng xuống và coi kỳ này là bước đệm; quẻ Khốn không kéo dài quá một chu kỳ.
Thể lực và tinh thần đều suy kiệt. Nguy cơ lớn nhất là sự mệt mỏi kéo dài dẫn đến suy sụp. Cần tối thiểu hóa gánh nặng, ngủ đủ, ăn đủ, và nói với ai đó về tình trạng của mình. Nếu có ý nghĩ tiêu cực, hãy tìm người có chuyên môn — đây là phần quẻ Khốn không cho phép tự chịu đựng.
Gặp quẻ Khốn, hãy chấp nhận rằng giai đoạn này không có lối thoát nhanh. Bớt nói và bớt thanh minh, giữ tư cách, cắt xuống mức tối thiểu để cầm cự, và tuyệt đối không nhận những điều kiện tồi chỉ vì đang bí. Thứ hoàn cảnh không lấy được của mình là cái chí và cách mình cư xử — giữ được hai thứ đó thì qua Khốn sẽ mở rất rộng.
Cùng quẫn và bị vây; giữ lấy chí và bớt lời. Nguồn lực bên ngoài bị siết nhưng nội tâm vẫn có thể tự do. Giữ lời, bớt than trách và tìm khe hành động trong giới hạn hiện hữu.
Thượng quái là Đoài (Đầm), hạ quái là Khảm (Nước). Đầm ở trên, Nước ở dưới: nước đã rút khỏi đầm, đầm cạn trơ đáy.
Gặp quẻ Khốn, hãy chấp nhận rằng giai đoạn này không có lối thoát nhanh. Bớt nói và bớt thanh minh, giữ tư cách, cắt xuống mức tối thiểu để cầm cự, và tuyệt đối không nhận những điều kiện tồi chỉ vì đang bí. Thứ hoàn cảnh không lấy được của mình là cái chí và cách mình cư xử — giữ được hai thứ đó thì qua Khốn sẽ mở rất rộng.
